گونِل لینده نویسنده ای که دنیای کودکان را جدی می گیرد- طاهر جام برسنگ
گونِل لینده در ۱۴ اکتبر ۱۹۲۴ در استکهلمِ سوئد متولد شد. از دوران جوانی علاقه‌ی فراوانی به نوشتن داشت و خیلی زود مسیر زندگی‌اش را به‌سوی ادبیات کودک و نوجوان هدایت کرد. لینده فعالیت ادبی خود را در دهه‌ی ۱۹۵۰ آغاز کرد و بیش از چهل عنوان کتاب کودک و نوجوان نوشت و توانست جایگاه ویژه‌ای در میان نویسندگان سوئدی بیابد.
ویژگی بارز آثار لینده نگاه متفاوت او به کودکان است. او کودکان را انسان‌هایی مستقل با نیازهای واقعی می‌بیند. برخلاف بسیاری از نویسندگان هم‌دوره‌اش، از رویکرد «تجویزی» فاصله گرفت و داستان‌هایی خلق کرد که کودکان بتوانند با شخصیت‌هایش همذات‌پنداری کنند. زبان ساده و روان، توصیف‌های زنده از طبیعت و محیط زندگی و پرداختن به احساسات واقعی کودکان از ویژگی‌های سبک اوست.
مهم‌ترین اثر لینده کتاب سنگ سفید[1] (1964) است. این کتاب نه‌تنها شهرت گسترده‌ای برای او به همراه آورد، بلکه در سال ۱۹۶۵ جایزه‌ی معتبر لوح نیلس هولگرسون را نصیبش کرد. بعدها، در سال ۱۹۷۳، این اثر به یک سریال تلویزیونی محبوب تبدیل شد و جایگاه آن را در فرهنگ عمومی سوئد تثبیت کرد. این اثر منبع اقتباس آثار دیگری نیز بوده است.
کتاب، با زبانی ساده اما عمیق، مفاهیمی چون هویت، آزادی، دوستی و قدرت تخیل را برای مخاطبان نوجوان به تصویر می‌کشد. رمان درباره‌ی دو کودک، فیا و هامپوس، است که هردو احساس می‌کنند در محیط اطراف‌شان پذیرفته نشده‌اند. فیا دختری حساس و خیال‌پرداز است که در خانواده‌ای سخت‌گیر زندگی می‌کند، درحالیکه هامپوس پسری پُرشروشور و ماجراجوست که از محدودیت‌های اجتماعی به تنگ آمده است. این دو در جریان بازی‌ها و کنجکاوی‌هایشان سنگی سفید پیدا می‌کنند که برایشان به نماد آزادی و قدرت تبدیل می‌شود. آن‌ها تصمیم می‌گیرند با استفاده از این سنگ دنیایی خیالی بسازند که قوانینش را خودشان تعیین کنند؛ دنیایی که در آن می‌توانند از قیدوبندهای بزرگسالانه رها شوند.
این کتاب تضاد میان دنیای کودکان و بزرگسالان را به نمایش می‌گذارد. بزرگسالان نماینده‌ی نظم و قانون‌اند، درحالیکه کودکان، متأثر از تخیل و علاقه‌مندی به بازی، جهانی آزاد خلق می‌کنند. رابطه‌ی فیا و هامپوس قلب تپنده‌ی داستان است؛ آن‌ها با وجود تفاوت‌های شخصیتی‌شان در کنار یکدیگر احساس امنیت و قدرت می‌کنند. این دوستی به خواننده یادآوری می‌کند که همدلی و پذیرش کلید گذر از تنهایی است.
گونِل لینده در این کتاب از زبانی روان و تصویری استفاده کرده است. توصیف‌های او از طبیعت سوئد، فضای روستا و احساسات شخصیت‌ها خواننده را در دنیای داستان غرق می‌کند. دیالوگ‌ها طبیعی و پر از ظرافت‌اند و به شخصیت‌ها عمق می‌بخشند. درعین‌حال، کتاب بازتابی از تحولات اجتماعی دهه‌ی شصت میلادی در سوئد است، دورانی که ارزش‌های فردی و آزادی‌های شخصی بیش از پیش مطرح می‌شدند.
سنگ سفید، با وجود گذشت بیش از نیم قرن از انتشارش، همچنان برای خوانندگان واجد معناست. موضوعاتی همچون احساس تنهایی، نیاز به پذیرش، و تلاش برای یافتن هویت مسائلی جهانی‌اند که کودکانِ امروز نیز با آن‌ها درگیر هستند. این کتاب به والدین و مربیان یادآوری می‌کند که دنیای کودکان را جدی بگیرند و به تخیل آنان احترام بگذارند.
توضیح آخر آنکه تمام پانوشت‌ها از مترجم است.
طاهر جام‌برسنگ
[1]. Den vita stenen
