کدام پرچم ؟- رامین کامران

اخیراً طی مصاحبه ای با آقای فرخنده، مخالفتم را با تعویض پرچم توسط جمهوری اسلامی ابراز کردم و علامتی را که روی پرچم گذاشته شده، مسخره خواندم. این کار به برخی گران آمد که مخالفتشان را با حرف من، ذیل ویدیو ها ابراز نمودند. از اینکه باعث تکدر خاطر آنان شده ام متأسفم. حرف مرا توهین به مقدسات تعبیر کرده بودند که نبود. ولی امر حاجت به توضیحی دارد که اینجا عرض میکنم.

به نظر من، استفادۀ سیاسی از مذهب سؤ استفاده است، در هر کجا و به هر صورت که انجام بپذیرد. اسلامگرایان دکان سیاسی خود را با این متاع علم کرده اند و پنجاه سال است که با چنگ انداختن بر دستگاه دولت، ایدئولوژی خود را به ملت ایران تحمیل کرده اند. استفاده از نمادهای مذهبی و اسامی معصومان و قرآن و خدا دو کارکرد دارد: یکی اثبات  تملک بر چیزی که رویش دست انداخته اند و دیگری محفوظ داشتن آنچه که ادعا میکنند از هر گونه تعرض، خلاصه کنم: مالکیت و انتقاد ناپذیری. کارشان از روز اول با این تقلب گشته. میگویم تقلب چون وارد کردن تقدس در میدان سیاست را تقلب میدانم. جای تقدس اینجانیست، برای همین هم هست که این اندازه روی لائیسیته که تقدس را از سیاست جدا میکند و بیرون میراند، تأکید میورزم.

میدانم که تقدس مفهوم مرکزی بینشهای دینی است و آنچه که مقدس محسوب میگردد از هر تعرض و نقدی محفوظ است. میدان دین، میدان شک نیست زیرا شک در آن شکافی میاندازد که به فروریزی اش میانجامد. وارد کردن تقدس در سیاست، این حوزه را مشمول همین نوع محدودیت میکند و آنهایی که دین را وارد سیاست میکنند، قصد بهره وری از این حفاظ را دارند تا عقاید و برنامه های خود را تحت پوشش آن پیش ببرند. این کار نهایت نادرستی است. آنچه که در میدان سیاست مطرح میشود باید در معرض شک و انتقاد باشد و اصولاً هست. دلیل امر روشن است، در این میدان راه حل نهایی و معجزه آسا نداریم، هر چه هست موقت است و اعتبارش تابع شرایط متغیر. اگر راه نقد و ایراد را ببندید، ساز و کار سیاست را مختل کرده اید. اضافه کنم که طنز هم یکی از ابعاد و از ابعاد مهم انتقاد است و از دید مؤمنان قابل تحمل نیست ولی در سیاست مجاز و گاه لازم است.

حال برسیم به نام الله روی پرچم. این امر دو اشکال عمده دارد.

اول از همه اینکه جای کلمۀ الله در متون مذهبی است و حوزۀ قداستش آنجاست، نمیتوانید از این کلمه در هر جایی استفاده کنید و قداست مذهب را به آن تسری بدهید. این کلمه، با تمام ارج و قربی که برای مؤمنان دارد، وقتی وارد میدان سیاست شد، تابع محدودیتهای این حوزه میشود. نمیشود از آن استفادۀ سیاسی کرد و از انتقاد پذیری و حتی تمسخر آن گله کرد. اگر محفوظش میخواهید، محفوظش بدارید و تصور نکنید که میشود همه جا خرجش کرد. در اینجا مذهب از اختلاط با سیاست آسیب میبیند و مسئولیت این امر متوجه کسانی است که از آن در سیاست سؤ استفاده میکنند.

دیگر اینکه پرچم ایران پرچم ملی است، نماد همۀ مردمان این سرزمین و تک تک آنهاست. همۀ این مردم مسلمان نبوده اند و نیستند و اسلامی کردن پرچم رابطۀ آنها را با ایران و ملت ایران ضعیف میکند. کسانی که این پرچم را ساخته اند در حقیقت ادعای مالکیت یک گروه از ایرانیان را بر کل ملت و مملکت تجسم بخشیده اند. این ایراد اساسی است زیرا پایۀ ملیت ما را سست میکند ـ امت را جایگزین ملت میکند. اینجا سیاست است که از دخالت مذهب آسیب میبیند.

اختلاط سیاست و مذهب به هر دو لطمه میزند و تبعات این امر گریبانگیر ملت میشود ـ به پنجاه سال گذشته نگاهی بیاندازید تا مقصودم را دریابید. پرچم ملی پرچم ملی است و پرچم فرقه ای، پرچم فرقه ای. باید تفاوتشان را درک کرد و دانست که نمیباید جای این دو را باهم عوض کرد.

ولی همۀ آنها که حرف مرا ناپسند شمرده اند، توجه داشته باشند که مسئولیت امر، در نهایت، متوجه کسانی است که نام خدا را به ناحق بر پرچم ایران نقش کرده اند. شرط اول همزیستی بین مردم یک کشور این است که حد و حدود همه چیز روشن باشد و توسط همگان رعایت گردد تا اختلافی بروز نکند و اگر کرد، شیوۀ حلش روشن باشد.

۲۶ مرداد ۱۴۰۵، ۱۷ اوت ۲۰۲۶

این مقاله برای سایت ایران لیبرال نوشته شده و نقل آن با ذکر مأخذ آزاد است