با یاد بیدار

هوشنگ ساعدلو

H_Saedlou.JPG 

(1389-1309)

هوشنگ ساعدلو  به خاموشان پیوست (29 مرداد 1389 / 20 اوت 2010).

ساعدلو از نسل آنانی بود که در "فضای باز" پس از شهریور 1320 به دنیای دردها و همدردیهای  اجتماعی گام گذاشتند و از آن پس، در همۀ  نشیب و فرازها و پیچ و خمهای پیکار و تلاش این سالها برای تحصیل و تحقق یک زندگی بهتر برای مردمان،  همچنان دردمند و کوشا از تلاش باز نایستادند. سالهای نهضت بزرگ نفت با تب و تاب ملی شدن زیست. از پیروزیها شادمان بود و از شکستها در اندوه. در کوششهایی که به تشکیل "کنفدراسیون جهانی دانشجویان ایران" انجامید فعالانه شرکت داشت. از بنیانگذاران "جامعۀ سوسیالیستهای ایرانی در اروپا" بود و از  مؤسسان "جامعۀ سوسیالیستهای نهضت ملی ایران".

سالهای زندگی هوشنگ ساعدلو در ایران ، سالهای تحقیق و تعلیم هم بود. ساعدلو از بنیانگذاران مطالعات و تحقیقات روستایی در ایران بود. اقتصاد کشاورزی، توسعۀ روستائی و  عمران و نوسازی  دهات و روستاها حوزۀ اصلی آموزش و پژوهش او بود. در نوشته‌های اوست که می بایست نخستین ارزیابیهای مستقل از دگرگونیهای دنیای روستائی ایران در دوران معاصر (اصلاحات ارضی، نوسازی و عمران روستائی) را جستجو کرد. آخرین تحقیقات منتشرۀ او  بر چگونگیهای کشت و کاشت و داشت و برداشت و  آبیاری و آبرسانی در ایران گذشته، دانستنیها و روشنائیهای تازه ای را می‌افزود. فعالیت و مسئولیتهای پژوهشی او ، چه در "مؤسسۀ تحقیقات اقتصادی" دانشگاه تهران (1350-1338) و چه در "مؤسسۀ برنامه ‌ریزی ایران"  سازمان برنامه (1357-1352) بر پایۀ اعتقاد به استقلال پژوهشگر و محقق و دوری تحقیق از تبلیغ استوار بود. همین استقلال رأی بود که درس و بحث او را در طی سالیان، شاخص و ممتاز می‌کرد. این چنین بود که در کنار او و به همت او،  دانشجویان و محققانی از نسلهای متوالی، نه تنها  به دانسته های خود افزودند و یا روش به پرسش گرفتن و کاویدن و پژوهیدن را فرا گرفتند بلکه دریافتند که شرط موفقیت در دنیای تعلم و تعلیم و تحقیق، شک در مسلمات، آزادی در اندیشیدن و استقلال از قدرتهای اعتقادی، عقیدتی و دولتی و غیر دولتی است.

این چنین است که آنچه یک عمر زندگی آموزشی و پژوهشی  ساعدلو را مشخص می‌کند نه تنها کیفیت علمی والای تعلیمات و تحقیقات و نوشته های  اوست بلکه  اعتقاد پایدار اوست به استقلال نهادهای پژوهشی و آموزشی ازین و آن  قدرت. با  این اعتقاد بود که همواره و هر زمان استقلال نظام دانشگاهی را بزرگ می‌داشت و در طول زندگی دانشگاهی خود، هیچگاه از دفاع از حرمت استاد و دانشجو و دانشگاه و تحقیق و تعلیم باز نایستاد و هرگز زبان اعتراض را ناگشوده نگذاشت.  ساعدلو از نخستین کوشندگان برای تأسیس و تشکیل "سازمان ملی دانشگاهیان ایران" بود.

ساعدلو همواره بودن و مسئولانه بودن و زیستن را بر جنت مکانی و عافیت‌طلبی ترجیح می‌داد: هرگز فریفتۀ "رسمیات" زمانه نشد. جاه و مقامی درین و آن گوشۀ این و آن قدرت نجست. با درد مردمان زیست. مستقل و در سربلندی.  آزاد و آزاده. بیدار و هشیار. همواره ظلم و جور و خودسری را خوار می‌داشت. در بود و وجود، سیاهی زدا بود. هرگز با پلیدیها و تباهیها نیامیخت. در پاکی و در روشنی زیست. به روشنائیها، برابریها و آزادیها دلبسته بود. برای ایرانی، و ایرانی سربلند و جهانی بهتر،  با مردمانی به دور از ستم و زور  و تنگی و تنگدستی،  و قرین با  رفاه و شادی و آزادی و آزادگی زندگی کرد و درتلاش ماند.

هوشنگ ساعدلو   استاد، همکار، همراه، همنشین، همدل و دوست ما بود.  در پست و بلند زمانه،  هرگز کسی را تنها نمی‌گذاشت. می‌کوشید که باشد و گره‌گشا باشد. یار شاطر بود و نه بار خاطر.  گرما و روشنی بود.                   یادش پایدار.

سیروس آرین‌پور- داریوش آشوری -  احمد اشرف- علی بنوعزیزی - سهراب بهداد - آذر پورآذر(اشرف) - ناصر پاکدامن -  علی پورقاضی - امیر پیشداد - تقی تام - منیژه تام - فرشید جمالی- علی رضوی -  هوشنگ سیاح‌پور -  علی اصغر حاج سیدجوادی -  علی شاهنده - عباس عاقلی‌زاده - آنا عنایت - شهرام قنبری - کیان کاتوزیان (حاج‌سیدجوادی)- همایون کاتوزیان - اسفندیار کریمی -  امیر هوشنگ کشاورز صدر -  علی گوشه - عبدالکریم لاهیجی -  هدایت متین‌دفتری - نعمت میرزازاده (آزرم) - هما ناطق - فرهاد نعمانی- حسین نوری -  وحید نوشیروانی.

 

ایران لیبرال درگذشت هوشنگ ساعدلو را به بازماندگان و یاران و رهروان راه او تسلیت می گوید.

بازگشت